Wednesday, July 14, 2010

dojrzewanie Madzi Brzeskiej 07

Po scharakteryzowaniu narracji personalnej związanej z Madzią, warto zadać sobie pytanie, na ile wyraża on osobiste stanowisko autora. Pytanie wydaje się absurdalne, ponieważ autor i narrator należą do różnych porządków – odpowiednio: realności zewnętrznej wobec dzieła, w której żyje rzeczywista osoba pisząca książkę oraz do wewnętrznej fikcji literackiej, w której jakiś głos opowiada wymyśloną przez autora historię. Narrator jest jednak „wewnętrznym funkcjonariuszem autora w świecie opowiadania”#, często więc zadaje się pytanie, na ile narrator może być porte parole swego twórcy. W tym przypadku nie ma wątpliwości – Madzia nie może reprezentować poglądów Bolesława Prusa. Dzieło jednak jest konstrukcją wielopoziomową i każdy poziom może zawierać wyciszony głos samego pisarza#. Poglądy Madzi dopiero się kształtują, ale jej uczuciowość i dobre serce są dla niej czymś naturalnym i zostały pokazane w powieści ze szczególną starannością – czemu? Najprawdopodobniej dlatego, że jednym z obowiązków wiary według Prusa było pomnażanie radości i niesienie ulgi w cierpieniu#, a właśnie to przyświecało pannie Brzeskiej we wszystkich jej działaniach, nawet jeśli były one niezdarne, naiwne i często odnosiły odwrotny skutek od zamierzonego. Poglądy Prusa wypowiada Dębicki#, a Madzia wyraża jego projekt serca ludzkiego. Obie te postaci sugerują określony światopogląd, a ponieważ plan światopoglądowy jest najbardziej zbliżony do autora i podporządkowuje sobie inne znaczenia tekstu#, Brzeska i Dębicki stanowią dwie kluczowe postaci dla idei utwory. Widać jednak wyraźnie, że Magdalena jest postacią znacznie ważniejszą w utworze – pewnie dlatego, że stanowiła bardzo ciekawy element konstrukcji dzieła i, dzięki naiwności, pozwalała ujawnić znacznie więcej cech świata przedstawionego niż mógłby to zrobić stary mądry profesor.

Po pierwsze dojrzewanie bohaterki stanowi oś kompozycyjną powieści, a jej kolejne etapy życia stanowią wyraźne granice w fabule – prowadzeni ręką Madzi poznajemy razem z nią nowe środowiska, do których trafia.

No comments:

Post a Comment