Saturday, July 17, 2010

„LAURA I FILON” 7

W omawianym wierszu Laura dlatego ma modrą przepaskę, tonie we
francuskiej, pożó k ej i książkowej woni, a wreszcie ma chudą rękę i w teatralnym
geście opiera ją na biodrze, że przedstawia jakąś konwencjonalną scenę, stosuje
się do mody, jest oczytaną i najprawdopodobniej wielbiącą francuskie wzory
damą, która w ogrodzie przystrojona w kameę spotyka się ze swoim wielbicielem.
Takie sceny malowa Franςois Boucher odpowiadając na uwielbienie dla
sztucznej i teatralne ludowości. Nie musia czekać zbyt d ugo na krytykę. Nadesz a
niebawem ze strony Diderota, który nazwa twórczość malarza „sztuką ckliwą
pozbawioną wdzięku”12.
Wydaje się, że Maria Pawlikowska-Jasnorzewska podję a ten wątek krytyki w
odniesieniu do sentymentalnej sztuki w ogóle. Kamea z amorem jest metaforą mi ości
zamienionej w nieruchomy obrazek i zaklętej w kamień, czyli martwej. Opisane
wcześniej przedstawienie uczuć bohaterów jako bladych i sztucznych sprawia, że
ich relacje, zamiast autentycznych i czu ych, jak postulowa sentymentalizm, wydają
się martwe i przebrzmia e. Zresztą ca y obraz od początku ukazany jest w czasie
przesz ym (jawor by szumiący, koszyk pleciony by ), oglądamy go z oddalonej
perspektywy. Konwencja sentymentalna już przesta a być aktualna, ale nie ca kiem
jeszcze odesz a w niepamięć. We wspó czesnej kulturze jest obecna tylko jak „kwiat
w książce”, a taka pamiątka z up ywem czasu staje się p aska, traci kolory. Z
pięknej, barwnej i żywej roślinki pozostaje kruchy papierek. Podobny los czeka
skonwencjonalizowane obrazy. Teresa Kostkiewiczowa pisze: „...przypisywanie
szczególnej roli przedmiotowi - pamiątce, nadawanie znaczeń symbolicznych
przedmiotom i miejscom, maniery zewnętrznego ujawniania stanów uczuciowych - te
1
Tamże, s. 316.
wszystkie cechy cz owieka czu ego z oży y się na stale powielany i poddawany krytyce
wzorzec uczuciowości sentymentalnej, trwającej jako zbanalizowana konwencja d ugo
po wygaśnięciu prądu” 13.
1
Teresa Kostkiewiczowa, dz. cyt., s. 264.

No comments:

Post a Comment