Saturday, July 17, 2010

„LAURA I FILON”

MARIA PAWLIKOWSKA-JASNORZEWSKA „LAURA I FILON” – INTERPRETACJA.
Do wstępnej analizy wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej wystarczy
jego tytu – „Laura i Filon”, który odsy a nas do tradycji sentymentalnej. Sielankowe
imiona oraz utwór Franciszka Karpińskiego o tym samym tytule kierują badacza ku
wielokrotnie powtarzającemu się i odradzającemu w różnej formie mitu arkadii.
Już Karpiński wykorzystywa ten motyw wtórnie, odtwarzając i reinterpretując
go zgodnie z w aściwym oświeceniu wzorem1. „Związek między wybranymi tekstami
stanowi ciekawą perspektywę porównawczą. Umożliwia badanie przep ywu motywów
poetyckich w obrębie tradycji historycznoliterackiej...”2. Na początku należy więc
zbadać, do jakiej tradycji odwo uje się Pawlikowska-Jasnorzewska, czyli czym by
sentymentalizm w tekście Karpińskiego.
Po pierwsze, wizja krainy idealnej wyrasta a z krytyki świata kulturowych
pozorów3. Russojańska idea cz owieka indywidualnego, nieskażonego cywilizacją,
a przez to czu ego i dobrego, mia a być pielęgnowana w atmosferze spokoju
i ws uchiwania się we w asne serce. Scenografia sielanki ma tworzyć klimat
wyciszenia i otwarcia na drugiego cz owieka. W aśnie – scenografia, bo natura
zosta a przedstawiona przez Karpińskiego jedynie jako zbiór rekwizytów (miesiąc,
bór, maliny, wieniec, jawor) meblujących scenę, na której ma się rozegrać dramat
pasterki. Ma o obrazowy język sprawia, że trudno wyobrazić sobie miejsce akcji, za
Por. Teresa Kostiewiczwa, Klasycyzm, sentymentalizm, rokoko. Szkice o prądach literackich
1
polskiego oświecenia, Warszawa 1975, s. 240.
2
Grażyna Maroszczuk, „Pod umówionym jaworem...” – aluzja literacka w tekście „Laura i
Filon” Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, [w zbiorze:] Liryka polska XX wieku. Analizy i
interpretacje, pod redakcją Włodzimierza Wójcika, Katowice 1994, s. 22.
3 Por. Teresa Kostkiewiczowa, dz. cyt., s. 209.
to falujące uczucia g ównej bohaterki, jako g ówny motyw utworu, zosta y opisane w
sposób drobiazgowy w ca ej zmienności nastrojów:
„Prowadź mię teraz mi ości śmia a.
Gdybyś mię skrzyd a przypię a” [w. 13-14]
„...nie masz mi ego!
Widzę, że jestem zdradzona” [w. 17-18]
„Och nie! On zdrajca; on u Dorydy,” [w. 49]4.
4
Franciszek Karpiński, Lura i Filon, [w:] tegoż, Poezje wybrane, oprac. Tomasz Chachulski, Wroc aw 1997, s.
18–28.

No comments:

Post a Comment